Ima podosta duhovitih odgovora na pitanje "šta je statistika", a jedan od njih je da je "statistika gomila podataka sređena tako da daje zaključak kakav god se sviđa statističaru".
Da ovaj odgovor nije samo duhovit već i tačan, možemo se uvjeriti na primjeru kojeg nam je jučer ponudio Klinički centar Univerziteta u Sarajevu, koji u jednom dijelu svog saopštenja navodi
"Iako je Klinički centar Univerziteta u Sarajevu podnio teret najtežih Covid 19 pacijenata sa 48.994 zaraženih u KS što je skoro jednako broju Covid 19 pacijenata u cijelom entitetu RS sa 54.958 (smrtnost 5 posto), uspjeli smo značajno smanjiti smrtnost u KS na 1.97 posto". Ovdje moramo primjetiti da se autorima saopštenja potkrala greška jer je prema zvaničnim podacima Zavoda za javno zdravstvo broj zaraženih u KS-u bio 42.497 pa je i procenat smrtnosti nešto veći i iznosi 2,28%.
Nakon ove objave ubrzo se pojavio tekst sa istom računicom primjenjenom na sve kantone a rezultat je taj da je stopa smrtnosti najmanja u HNK (1,36 %), ZHK (2,24 %) i KS (2,28 %) dok je u ostalim kantonima smrtnost znatno veća pa redosljed po smrtnosti izgleda ovako:
Sve što je navedeno je tačno osim činjenice da niko, počevši od WHO (Svjetska zdravstvena organizacija), smrtnost ne izračunava u odnosu na broj zaraženih već u odnosu na 100.000 ili milion stanovnika. Razlog je jednostavan. Da bi se podaci mogli upoređivati moraju se posmatrati u odnosu na podatak koji se slabo mijenja, a to je broj stanovnika.
Broj pozitivnih nije uporediv između država i regija jer direktno zavisi od principa i intenziteta testiranja. Neke države testiraju puno, neke premalo. Primjer imamo i u našoj zemlji, u Kantonu Sarajevo se najviše testira (176.885) pa i ima najviše zaraženih (42.708) dok je u TK urađeno puno manje testova (96.609) pa je i broj zaraženih manji (16.790) uz približno isti broj stanovnika. Koliko su velike razlike od kantona do kantona može se vidjeti u prethodnoj tabeli u koloni "Procenat pozitivnih u odnosu na broj stanovnika" koji se kreće od 1,42 % u USK-u do 10,55 % u HNK-u.
Takođe, koliko je ova metoda računanja smrtnosti neprikladna dobro se vidi na primjeru Zenice i Sarajeva. U ZE-DO kantonu imaju 4,13 puta manje zaraženih a 4 puta veću smrtnost u odnosu na Kanton Sarajevo. Ova dva kantona su susjedi, a po procentima kao da su na različitim kontinentima.
Iz navedenih razloga za smrtnost se, kao jedini relevantan i uporediv podatak, koristi broj umrlih na milion stanovnika, a po tim podacima BiH ima u svijetu šestu najveću smrtnost, 2.071 umrlu osobu na milion stanovnika.
Kada se na isti način izvrši preračunavanje smrtnosti po kantonima, situacija se drastično mijenja. Najveću smrtnost ima baš Kanton Sarajevo.
S obzirom da je u svom saopštenju Klinički centar Univerziteta u Sarajevu napravio poređenje sa Republikom Srpskom treba reći da je u tom entitetu smrtnost 2.236 umrlih na milion stanovnika i da je manja u odnosu na Kanton Sarajevo (2.350).
Zanimljivo je da se za podatak o smrtnosti u odnosu na broj zaraženih "uhvatio" i Šefik Džaferović, član Presjedništva BiH, koji je između ostalog rekao
"Zavod za javno zdravstvo objavio je jučer informaciju da je najniža stopa smrtnosti u državi u Hercegovačko-neretvanskom kantonu i Kantonu Sarajevo."
Na stranu što tu informaciju nije objavio Zavod za javno zdravstvo, problem je što Džaferović nije vidio ili mu nisu rekli da je prema takvoj statistici najgora situacija u ZE-DO kantonu, i to DRASTIČNO uz 4 puta veću smrtnost u odnosu na Kanton Sarajevo.
Srećom po Zeničane, stvarnost, iako crna nije toliko crna. U ZE-DO kantonu imaju 2.270 umrlih na milion stanovnika, što je ogromna smrtnost i u svjetskim razmjerama ali ipak manja nego u Kantonu Sarajevo sa 2.350 umrlih na milion stanovnika.
Zanimljivo je što ni Džeferovića, ni druge na čelnim pozicijama, ne uznemirava što je BiH na šestom mjestu u svijetu po smrtnosti. Zamislite, šesta na spisku sa 221 državom i regijom.
A.M.
